EUDR a certyfikaty FSC, PEFC, KZR INiG i SURE – czy któryś z nich wystarczy? Różnice, których nie wolno przeoczyć
- 29 mar
- 7 minut(y) czytania
Zaktualizowano: 6 maj
EUDR · Edukacja · Marzec 2026 · ok. 8 min czytania
Masz certyfikat FSC od kilku lat. Twój dostawca ma PEFC. Twój dział prawny twierdzi, że "jesteście pokryci". I tu właśnie zaczyna się problem.
Bo w dniu, w którym inspektor zapyta o współrzędne GPS działki leśnej i kopię oświadczenia DDS złożonego w unijnym systemie informatycznym – certyfikat FSC leżący w szufladzie nie pomoże absolutnie nic.
To nie jest opinia. To wynika wprost z art. 9 Rozporządzenia (UE) 2023/1115, który mówi jasno: certyfikaty dobrowolne mogą wspierać ocenę ryzyka, ale nie zastępują obowiązku przeprowadzenia due diligence i złożenia oświadczenia DDS.
Ten artykuł wyjaśnia, dlaczego tak jest – i co tak naprawdę daje każdy z certyfikatów w kontekście EUDR. Bez prawniczego zadęcia, za to z konkretnymi odpowiedziami.
Najpierw: dlaczego w ogóle to pytanie się pojawia?
Zanim wejdziemy w szczegóły, warto zrozumieć, skąd bierze się to zamieszanie. Przez lata certyfikaty FSC i PEFC były w branży drzewnej i meblarskiej synonimem "robimy wszystko jak trzeba". Były też kluczowym wymogiem poprzedniego rozporządzenia – EUTR (EU Timber Regulation), które EUDR zastąpiło w 2023 r.
Pod rządami EUTR certyfikat FSC lub PEFC faktycznie mocno upraszczał procedury due diligence. Wiele firm przyzwyczaiło się do przekonania, że certyfikat = spokój sumienia + brak problemów z regulatorem.
EUDR zmienił tę logikę fundamentalnie. Certyfikat nadal ma wartość – ale już nie jest samowystarczalnym dowodem zgodności. Stał się jednym z elementów większego układanki, a nie całą układanką.
🔑 Kluczowa zmiana: EUTR vs EUDR Pod EUTR: certyfikat FSC/PEFC często wystarczał jako dowód należytej staranności. Pod EUDR: certyfikat może wspierać ocenę ryzyka, ale nie zwalnia z obowiązku złożenia DDS i dostarczenia geolokalizacji działek. To fundamentalna różnica prawna. |
Co tak naprawdę wymaga EUDR, czego certyfikaty nie dają?
Żeby zrozumieć, dlaczego żaden z certyfikatów nie zastępuje EUDR, trzeba najpierw wiedzieć, czego EUDR wymaga. Trzy warunki muszą być spełnione łącznie dla każdego produktu:
Produkt jest wolny od wylesiania – nie pochodzi z terenów wylesionych po 31 grudnia 2020 r.
Produkt jest legalny – wyprodukowany zgodnie z prawem kraju pochodzenia, w tym prawem ochrony środowiska, praw człowieka i praw ludności rdzennej
Produkt jest identyfikowalny – możesz wskazać dokładną działkę leśną, z której pochodzi surowiec (współrzędne GPS w formacie WGS84)
I tu wychodzi sedno. Żaden z popularnych certyfikatów nie dostarcza automatycznie tych trzech elementów jednocześnie – szczególnie tego trzeciego.
Czego żaden certyfikat nie zrobi za Ciebie?
Geolokalizacja działek to wymaganie, którego żaden certyfikat nie spełnia w sposób automatyczny. FSC certyfikuje, że las jest zarządzany w sposób odpowiedzialny. Ale nie dostarcza Ci arkusza ze współrzędnymi GPS każdej działki, z której pochodzi Twoje drewno, w formacie wymaganym przez unijny system IT do składania oświadczeń DDS.
Poza geolokalizacją, certyfikaty nie realizują za Ciebie: złożenia oświadczenia DDS w unijnym systemie informatycznym, oceny ryzyka dla konkretnej partii produktów według benchmarkingu KE, ani archiwizacji dokumentacji przez minimum 5 lat w sposób gotowy do audytu przez organ krajowy.
FSC – wartościowy sojusznik, nie zastępstwo
Certyfikat FSC (Forest Stewardship Council) to najszerzej rozpoznawalny standard zrównoważonej gospodarki leśnej na świecie. W Polsce i w całej Europie jest prawdziwą walutą zaufania – zarówno w relacjach B2B, jak i na półkach sklepowych.
FSC sam przyznaje, że jego system nie zastępuje EUDR. Jednocześnie FSC aktywnie dostosował swój standard, by ułatwiać firmom drogę do zgodności. Certyfikacja FSC Chain of Custody (CoC) – czyli śledzenie łańcucha dostaw drewna od lasu po finalny produkt – może stanowić cenną część systemu due diligence wymaganego przez EUDR.
Co FSC realnie wnosi do EUDR compliance?
Weryfikacja legalności pozyskania drewna przez niezależnych auditorów
Dokumentacja łańcucha dostaw (CoC) jako element oceny wiarygodności dostawcy
Potwierdzenie, że las jest zarządzany zgodnie z lokalnymi przepisami – to jeden z wymogów legalności EUDR
Obniżenie kategorii ryzyka dostawcy w ocenie ryzyka EUDR (nie jego eliminacja)
⚠️ Czego FSC nie daje w kontekście EUDR Nie dostarcza geolokalizacji działek leśnych w wymaganym formacie WGS84. Nie składa za Ciebie oświadczenia DDS w unijnym systemie informatycznym. Nie gwarantuje braku wylesiania po 31 grudnia 2020 r. (to wymaga dodatkowej weryfikacji). Nie zwalnia z obowiązku archiwizacji dokumentacji wymaganej przez EUDR. |
Krótko mówiąc: FSC to dobry punkt startowy. Firmy z FSC CoC mają łatwiej – ale wciąż muszą przejść całą drogę do DDS. W LogisticFit pomagamy zintegrować istniejące certyfikaty FSC z systemem EUDR compliance, żeby nie zaczynać od zera.
PEFC – bliźniak FSC, ta sama logika
PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) to druga największa organizacja certyfikacji leśnictwa na świecie. Działa na innych zasadach niż FSC – akredytuje krajowe systemy certyfikacji, w tym polskie systemy leśne – ale w praktyce na rynku często jest traktowana zamiennie z FSC.
W kontekście EUDR zasada jest identyczna jak dla FSC: PEFC może wspierać compliance, ale nie zastępuje obowiązku due diligence. PEFC sam opracował narzędzie PEFC EUDR Due Diligence System (DDS), które pomaga firmom z certyfikatem PEFC poruszać się w wymogach nowego rozporządzenia.
Co PEFC realnie wnosi do EUDR compliance?
Weryfikacja odpowiedzialnej gospodarki leśnej przez jednostki certyfikujące
PEFC CoC jako dowód ciągłości łańcucha dostaw certyfikowanego drewna
Narzędzie PEFC EUDR DDS wspierające firmy z certyfikatem PEFC w spełnieniu wymogów
Wparcie w ocenie ryzyka dla dostawców z krajów, gdzie PEFC jest szeroko stosowany
Warto podkreślić: PEFC ma kilkanaście lat doświadczenia we współpracy z EUTR i stosowaniu due diligence. Ta wiedza instytucjonalna jest realną wartością w drodze do EUDR. Ale nie zmienia podstawowego faktu: oświadczenie DDS musisz złożyć sam.
KZR INiG – dlaczego w ogóle pojawia się w tym zestawieniu?
Tu zaczyna się najciekawsza część. KZR INiG (Krajowy System Zrównoważonego Rozwoju Instytut Nafty i Gazu) to system certyfikacji opracowany przez polskie Instytut Nafty i Gazu, uznany przez Komisję Europejską w ramach dyrektywy RED II (Renewable Energy Directive).
Jego główny cel to certyfikacja biomasy, biopaliw i biopłynów – potwierdzenie, że spełniają kryteria zrównoważonego rozwoju wymagane przez dyrektywę RED II. KZR INiG jest certyfikatem sektora energetycznego, nie sektora drzewno-meblarskiego.
Skąd więc pojawia się w rozmowach o EUDR? Bo obydwa dotyczą drewna i biomasy leśnej. Firmy, które certyfikują drewniane pelety czy zrębki dla elektrowni, mają KZR INiG i naturalnie pytają: czy to mi pomaga przy EUDR?
🔍 KZR INiG a EUDR – prosta odpowiedź KZR INiG potwierdza zgodność z kryteriami zrównoważonego rozwoju dyrektywy RED II/III. EUDR to osobne rozporządzenie z osobnymi wymogami (identyfikowalność, geolokalizacja, DDS). Oba dotyczą drewna, ale operują na innych podstawach prawnych i innych celach regulacyjnych. KZR INiG nie zastępuje EUDR – i odwrotnie. To dwa różne obowiązki dla firm działających w obu sektorach. |
Jeśli Twoja firma zajmuje się i biomasą energetyczną, i meblami lub produktami drzewnymi – masz obowiązki z obu regulacji jednocześnie. To nie jest wyjątek, to coraz częstsza sytuacja w dużych zakładach przemysłu drzewnego.
SURE-EU – certyfikat z innej szuflady
SURE (Sustainable and Renewable Energy) to kolejny system certyfikacji biomasy i biopaliw, podobnie jak KZR INiG uznany przez Komisję Europejską w ramach RED II. Stosowany głównie przez podmioty w łańcuchu dostaw biopaliw i biokomponentów – tartaki sprzedające zrębki i trociny na cele energetyczne, instalacje spalające biomasę, producentów pelletu.
Relacja SURE do EUDR jest dokładnie taka sama jak w przypadku KZR INiG: to certyfikat innego sektora, odpowiadający na inne pytania regulacyjne. SURE potwierdza kryteria zrównoważonego rozwoju dla celów energetycznych. EUDR wymaga dowodu, że produkt nie pochodzi z terenów wylesionych i jest identyfikowalny do konkretnej działki.
Jeśli masz SURE i sprzedajesz biomasę elektrowniom – świetnie. Jeśli jednocześnie lub równolegle produkujesz meble z tego samego drewna – SURE nie daje Ci absolutnie żadnego atutu w kontekście EUDR.
Mapa: co każdy certyfikat realnie daje w kontekście EUDR
Czas zebrać to wszystko w jednym miejscu. Poniższa tabela pokazuje wprost, co każdy certyfikat wnosi – i czego nie wnosi – do procesu EUDR compliance:
Certyfikat | Podstawa prawna / cel | Wspiera EUDR? | Zastępuje EUDR? |
FSC CoC | Dobrowolny standard NGO – zrównoważona gospodarka leśna | TAK – ocena ryzyka, wiarygodność dostawcy, legalność | NIE – brak geolokalizacji, brak DDS |
PEFC CoC | Dobrowolny standard NGO – zrównoważona gospodarka leśna | TAK – analogicznie do FSC, PEFC opracował własne narzędzie EUDR DDS | NIE – brak geolokalizacji, brak DDS |
KZR INiG | Certyfikacja biomasy wg RED II – sektor energetyczny | NIE – inny sektor, inne wymogi | NIE – całkowicie odrębna regulacja |
SURE | Certyfikacja biomasy i biopaliw wg RED II – sektor energetyczny | NIE – inny sektor, inne wymogi | NIE – całkowicie odrębna regulacja |
EUDR + DDS | Twarde prawo UE – Rozporządzenie (UE) 2023/1115 | — | OBOWIĄZKOWE bez wyjątków dla firm objętych zakresem |
Jak więc zbudować system, który naprawdę działa?
Skoro wiemy już, że certyfikaty to ważne, ale nie wystarczające elementy układanki – jak wygląda kompletny obraz?
W LogisticFit pracujemy z firmami, które mają FSC od lat i myślały, że są gotowe. I z firmami, które nie mają żadnych certyfikatów i zaczynają od zera. W obu przypadkach droga do EUDR compliance prowadzi przez te same etapy:
Mapowanie łańcucha dostaw – ustalenie, kto jest Operatorem, kto Handlowcem, skąd dokładnie pochodzi surowiec
Zebranie geolokalizacji działek – to najtrudniejszy krok. Bez danych GPS nie ma DDS
Ocena ryzyka wg benchmarkingu KE – i tu certyfikaty FSC/PEFC mogą naprawdę pomóc
System IT do zarządzania danymi zgodności – Excel to za mało dla skali wymaganej przez EUDR
Złożenie oświadczenia DDS – obowiązek Operatora przed każdym wprowadzeniem produktu na rynek
To nie są kolejne punkty na papierze. To praca, która zajmuje od kilku do kilkunastu miesięcy. Dlatego firmy, które mają certyfikat FSC i myślą, że "EUDR to tylko formalność" – są w największym ryzyku. Czują się bezpiecznie, ale nie są.
💡 Jak integrujemy certyfikaty z EUDR compliance w LogisticFit Istniejąca certyfikacja FSC lub PEFC to dla nas punkt startowy, nie wystarczający sam w sobie. Audytujemy Twój obecny system, identyfikujemy luki w danych geolokalizacyjnych, i budujemy system należytej staranności EUDR, który korzysta z tego, co już masz. Nie płacisz za budowę od zera, jeśli część fundamentów już stoi. |
Jedno pytanie, które warto zadać swojemu dostawcy już dziś
Jeśli po przeczytaniu tego artykułu miałbyś zapamiętać jedną rzecz – niech będzie to to:
"Czy możesz mi przekazać współrzędne GPS lub wielokąt (polygon) każdej działki leśnej, z której pochodzi drewno w tym zamówieniu – w formacie WGS84?"
Jeśli Twój dostawca odpowie: "oczywiście, mamy to w systemie" – jesteś w dobrej sytuacji.
Jeśli powie: "ale mamy certyfikat FSC" – wiesz już, że macie przed sobą kilka miesięcy intensywnej pracy.
Masz pytania dotyczące zgodności Twojego łańcucha dostaw z EUDR? Napisz do nas – odpowiemy konkretnie.
Masz FSC lub PEFC i nie wiesz, co dalej z EUDR? W LogisticFit integrujemy istniejące certyfikaty z systemem EUDR compliance. Audytujemy, mapujemy luki, budujemy system – razem z Twoim zespołem. |
Powiązane artykuły na blogu LogisticFit
Komentarze